Hechtingsstijlen herkennen.
Zo werkt hechting in veilige en onveilige relaties.
Op deze pagina help ik je je hechtingsstijl te herkennen. En te begrijpen hoe die doorwerkt in je relaties.
Hechting gaat over hoe je hebt geleerd om met nabijheid en (on)veiligheid om te gaan. Veel mensen dragen onbewuste patronen vanuit hun jeugd mee in hun relaties, werk en zelfbeeld.
Misschien herken je één of meer bewegingen die je maakt wanneer je je in een ongemakkelijke relationele situatie bevindt:
- Je trekt jezelf terug uit het contact.
- Je past je aan de ander aan en gaat pleasen.
- Je gaat de ander op bepaalde manieren controleren.
Geschiedenis van hechting en het jonge kind.
Deze bewegingen van terugtrekken, aanpassen & pleasen en controleren maken zichtbaar wat je (onbewuste) hechtingsvoorkeur is.
Hechtingsdynamieken zijn complex en vaak lastig te begrijpen. De hechtingstheorie van Bowlby (1950) samen met de hechtingsstijlen van Mary Ainsworth (1970) brengen overzicht. In deze tijd ging men er nog vanuit dat hechtingsstijlen gefixeerd zijn en onveranderbaar.
Rond 1999 integreert Daniel Siegel de neurowetenschap in de hechtingstheorie en benadrukt de veranderbaarheid van onze hersenverbindingen. Hij laat hiermee zien dat gehechtheidspatronen veranderbaar zijn gedurende ons leven.
Overleven.
Wanneer we als baby worden geboren zijn twee dingen belangrijk om te kunnen overleven: melk en de nabijheid van een ouderfiguur.
Zonder melk overleven we simpelweg niet.
Nabijheid is een ander verhaal.
We zijn in onze jonge jaren compleet afhankelijk van de nabijheid van ouderfiguren.
Wanneer er geen, niet voldoende of onbetrouwbare nabijheid is, regelt het jonge kind onbewust het eigen antwoord om te kunnen overleven. Ons overlevingsinstinct neemt het dan letterlijk over.
De pijn van het ontbreken van de zo verlangde emotionele nabijheid is veel te groot om te kunnen begrijpen en reguleren als kind.
Ons instinct zorgt er daarom onbewust voor dat we ons zó gedragen dat we alsnog krijgen waar we zo naar verlangen. In de vorm van aanpassen, pleasen of controleren. Of dat we afhaken in contact en ergens besluiten dat we niemand meer nodig hebben. Of we zijn er heel ambivalant in: de ene keer dit, de andere keer dat.
We hebben er als kind ALLES voor over om de pijn te mijden. Want zodra je de pijn toelaat, kom je in serieuze doodsangst en paniek. Als kind is het volkomen logisch om tactieken te ontwikkelen om te overleven zonder stabiele nabijheid.
En dan ben je volwassen...
Ieder van ons ontwikkelt een stuk veilige hechting. De een in hogere mate dan een ander. Ieders levensverhaal en eerste welkom (geboorte) hebben hierop grote invloed.
Naast veilig gehecht kan je ook dynamieken, gedrag en gevoelens ervaren die meer passen bij een minder veilige hechtingsstijl.
Als volwassene wéét je vaak wel wat het probleem is. En wat je zou moeten doen om in het vervolg de situatie niet meer te laten escaleren. Het lukt vaak alleen niet; je blijft in die automatische reflex schieten.
Hoe je hechtingsstijl je relaties beïnvloed.
Hechtingsstijl herkennen.
Je hechtingsstijl bepaalt hoe je je verbindt met anderen. Het is zichtbaar in gedrag, in gevoel en als fysieke spanning in je lijf.
In relaties zie je dit direct terug in hoe je omgaat met de ander.
Jij wil bijvoorbeeld nabijheid en de ander trekt zich liever terug. Vaak ontstaat daar een dans tussen verschillende hechtingsstijlen. Hoe meer de één beweegt, hoe verder de ander weggaat. En andersom.
Veel relatieproblemen gaan niet over de ander. Ze gaan vaker over hoe jij hebt geleerd om je te verbinden. Het betekent ook: het is beïnvloedbaar.
Bij veilige hechting kan je je verbinden én weer loslaten. Daarbij blijf je in contact met jezelf en is spanning aanwezig en beheersbaar.
Angstige hechtingsstijl
Bij een angstige hechtingsstijl:
- Je zoekt bevestiging.
- Je voelt je snel onzeker.
- Je bent alert op afstand.
Vermijdende hechtingsstijl
Bij een vermijdende hechtingsstijl:
- Je houdt afstand.
- Je bewaakt je autonomie.
- Nabijheid kan benauwend voelen.
Gedesorganiseerde hechtingsstijl
Soms ervaar je bij jezelf een mengelmoes van verschillende hechtingsstijlen door elkaar. Dit wordt een gedesorganiseerde hechtingsstijl genoemd.
Wat heeft trauma met hechting te maken?
Hechting ontstaat in contact met de ander. In hoe er vroeger op jou werd gereageerd.
Werd je gezien, gehoord en gereguleerd (co-regulatie)? Of moest je het alleen doen?
Als die basis onveilig is, pas je je als kind daar onbewust op aan. Het is een mechanisme wat je beschermt.
Je leert bijvoorbeeld jezelf kleiner maken. Afstand te houden. Controle te houden of juist jezelf aan iemand vastklampen.
Dat noemen we vaak hechtingspatronen. En daaronder ligt bijna altijd ervaring. Herhaling is vaak al voldoende: niet gezien worden, niet afgestemd worden. Onvoorspelbaarheid.
Het vormt onbewust je reactie hoe je reageert in contact met de ander. Daarom kan het af en toe heel intens voelen. Of juist enorm vlak.
Het is de blauwdruk van vroeger van waaruit je (nog) reageert. Het is een oude auw. En precies hier ligt ook de sleutel tot verandering.
Hoe werkt hechting in polyamorie en ethische non-monogamie?
In ethische non-monogamie (ENM) zoals polyamorie wordt hechting meer zichtbaar. Wat in monogamie vaak nog verborgen blijft, komt in ENM relaties regelmatig naar voren.
Bijvoorbeeld jaloezie, angst om verlaten te worden, behoefte aan controle of juist afstand houden.
Bij een angstige hechtingsstijl kan de behoefte aan bevestiging toenemen, wordt vergelijken sterker en voelt de verbinding sneller onzeker.
Bij een vermijdende hechtingsstijl kan afstand makkelijker worden gerechtvaardigd. Blijft echte verbinding soms uit en voelt vrijheid veiliger dan verbinding.
ENM en polyamorie vragen daarom iets anders dan alleen afspraken. Het vraagt zelfinzicht, regulatie en communicatie.
En vooral: veiligheid in jezelf. Een ENM relatie werkt op draagkracht. En hechting speelt daarin een centrale rol.
Waar verandering vandaan komt.
In mijn optiek komt er ruimte voor verandering op het moment dat je stil durft te staan bij de pijnlijke gevoelens die een situatie bij je oproept.
Twee heel belangrijke voorwaarden om te kunnen groeien:
- In contact met iemand die veiligheid en verbinding faciliteert.
- Een tempo dat precies op jou is afgestemd.
Ongewenste hechtingsdynamieken zijn alleen (deels) te herstellen wanneer er in rust een herkansing van veiligheid en verbinding plaatsvindt in contact met een ander.
De oorsprong van ‘niet gewenst’ hechtingsgedrag is vaak de maskering van het onbewust opgeslagen gevoel van voeding tekort komen. Als een situatie je triggert en je reageert er met gedrag op wat je niet wilt, dan heeft dat vaak te maken met dat je oude overlevingsmechanisme weer aan het werk is.
Dat heeft je als kind doen overleven, als volwassene houdt het je tegen. En doe je jezelf (en misschien ook wel de ander) tekort in veiligheid, vertrouwen en verbinding.
Wanneer je jezelf herkansingen gunt, leert je lijf zich opnieuw te kalibreren en reguleren op hoe veiligheid voelt in contact met een ander persoon.
Veel kleine stapjes zorgen ervoor dat je meer rust en ruimte gaat ervaren om ander, wel gewenst, gedrag in te zetten.
Voel je dat je hierin iets te bewegen hebt?
In mijn begeleiding werk ik veel met grensethiek en hechtingsdynamieken. Ik kijk en luister aandachtig naar wat er tevoorschijn komt in onze ontmoeting.
Tegelijk houd ik je een liefdevolle spiegel voor. Samen onderzoeken we jouw eerste reflexmatige bewegingen die je inzet om pijn te vermijden.
Ik bied je veiligheid, tijd en ruimte om op jouw tempo aan de slag te gaan om te onderzoeken waar je mogelijk ooit tekort bent gekomen. En om te gaan ervaren dat je keuzevrijheid hebt in je gedrag.
Nieuwsgierig en meer lezen?
Hier vind je…
2019 | 2026 Coachpraktijk Houten | Gletsjermeer 135
Coach in Houten voor persoonlijke en relationele ontwikkeling. Voor wie op eigen wijze wil leven en liefhebben.
Senior coach, counselor en systemisch begeleider | ethische non monogamie | relationele thema’s | systemisch werk.
2019 | 2026 Coachpraktijk Houten | Gletsjermeer 135
Coach in Houten voor persoonlijke en relationele ontwikkeling. Voor wie op eigen wijze wil leven en liefhebben.
Senior coach, counselor en systemisch begeleider | ethische non monogamie | relationele thema’s | systemisch werk.